تقریباً در هر تابلو فرمان صنعتی، ردیفی از رلههای کوچک با بدنه شفاف روی سوکتهای ریلی دیده میشود که کار فرماندهی به کنتاکتورها، شیرهای برقی، چراغها و آلارمها را بر عهده دارند. رله شیشه ای به دلیل قیمت مناسب، تعویض آسان روی سوکت و امکان دیدن وضعیت کنتاکتها از پشت بدنه شفاف، پرمصرفترین رله فرمان در تابلوهای ایران است. در این بخش از فروشگاه برق و صنعت شاهین، انواع رله شیشه ای از برندهای معتبر گرد آمده است.
رله شیشه ای چیست؟
رله شیشه ای یک رله الکترومکانیکی مینیاتوری از نوع پلاگین است که پایههای آن داخل یک سوکت جداگانه قرار میگیرد. نام این رله از بدنه پلاستیکی شفاف آن گرفته شده که اجازه میدهد بوبین و کنتاکتها بدون باز کردن دستگاه دیده شوند. با برقدار شدن بوبین، کنتاکتهای تبدیلی رله جابهجا میشوند و یک سیگنال کوچک میتواند مدارهای مستقل دیگری را فرمان دهد. چون سیمکشی به سوکت متصل است، تعویض رله معیوب فقط چند ثانیه طول میکشد.
کاربردهای رله شیشه ای
از این رلهها برای تکثیر کنتاکت در مدار فرمان، ایجاد اینترلاک بین موتورها، فرمان دادن به بوبین کنتاکتورها از خروجی PLC یا شستیها، جداسازی ولتاژهای مختلف، روشن کردن چراغهای سیگنال و آژیر و کنترل بارهای کوچک استفاده میشود. در تابلوهای تأسیسات ساختمانی، موتورخانهها، ماشینآلات بستهبندی و خطوط تولید، این رلهها بخش اصلی منطق فرمان را تشکیل میدهند.
انواع رله شیشه ای بر اساس تعداد پایه
مهمترین تقسیمبندی این رلهها بر اساس تعداد پایه و کنتاکت است. هرچه تعداد کنتاکت بیشتر شود، جریان مجاز هر کنتاکت معمولاً کمتر میشود:
| نوع | تعداد کنتاکت تبدیلی | جریان رایج هر کنتاکت |
|---|---|---|
| ۸ پایه تخت | ۲ کنتاکت | حدود ۱۰ تا ۱۲ آمپر |
| ۱۱ پایه تخت | ۳ کنتاکت | حدود ۱۰ آمپر |
| ۱۴ پایه تخت | ۴ کنتاکت | حدود ۵ تا ۷ آمپر |
| ۸ و ۱۱ پایه گرد | ۲ یا ۳ کنتاکت | حدود ۱۰ آمپر |
برای نمونه، در سری RXM اشنایدر، مدل ۸ پایه دو کنتاکت ۱۲ آمپری، مدل ۱۱ پایه سه کنتاکت ۱۰ آمپری و مدل ۱۴ پایه چهار کنتاکت ۶ آمپری دارد. مقدار دقیق جریان هر مدل را همیشه از برگه مشخصات آن بررسی کنید.
امکانات جانبی رله شیشه ای
بسیاری از مدلهای امروزی دکمه تست قفلشونده برای آزمایش مدار بدون برقدار کردن بوبین، نشانگر مکانیکی وضعیت و LED برای نمایش برقدار بودن بوبین دارند. مدلهای دارای کنتاکت روکش طلا برای سوئیچ سیگنالهای بسیار ضعیف مانند ورودی PLC مناسبترند. روی سوکتها هم میتوان ماژول حذف نویز بوبین، ماژول تایمر و گیره نگهدارنده نصب کرد.
برندهای رایج رله شیشه ای
در بازار ایران، رلههای شیشه ای فیندر ایتالیا، امرون ژاپن و اشنایدر فرانسه رایجترین برندها هستند. سری ۵۵ و ۶۰ فیندر به دلیل کیفیت و تنوع، در تابلوهای صنعتی بسیار استفاده میشوند؛ برای آشنایی کامل با آنها انواع رله فیندر را ببینید. سری MY امرون هم یکی از شناختهشدهترین رلههای مینیاتوری جهان است؛ برای نمونه قیمت رله شیشه ای امرون MY4N با چهار کنتاکت تبدیلی و بوبین AC را بررسی کنید. سری RXM اشنایدر نیز با سوکتهای RXZE در نسخههای ۸، ۱۱ و ۱۴ پایه عرضه میشود.
سوکت رله شیشه ای
هر رله به سوکت مخصوص همان سری و تعداد پایه نیاز دارد و سوکتهای برندهای مختلف لزوماً با هم سازگار نیستند. سوکتها در دو نوع ترمینال پیچی و فنری و برای نصب روی ریل یا پانل ساخته میشوند؛ برای مثال خرید سوکت رله شیشه ای فیندر 94.04 را ببینید که برای رلههای ۵۵.۳۲ و ۵۵.۳۴ فیندر طراحی شده است.
رله شیشه ای، رله باریک یا کنتاکتور؟
رله شیشه ای برای بیشتر مدارهای فرمان انتخاب اقتصادی و مطمئنی است، اما در سه حالت گزینه بهتری وجود دارد. اگر تعداد زیادی خروجی PLC در فضای کم باید رله شوند، رلههای باریک ۶ میلیمتری مناسبترند و برای این کاربرد انواع رله فونیکس را ببینید. اگر جریان بار از توان کنتاکت رله بیشتر است، ابتدا قیمت رله قدرت فیندر سری 62 با کنتاکت ۱۶ آمپری را بررسی کنید و برای موتورها از انواع کنتاکتور اشنایدر استفاده کنید. در مدارهای توقف اضطراری و دربهای ایمنی هم این رلهها مجاز نیستند و باید از انواع رله پیلز یا سایر رلههای ایمنی استفاده کرد.
نکات مهم در انتخاب رله شیشه ای
ابتدا نوع و ولتاژ بوبین را مشخص کنید؛ رایجترین مقادیر ۲۴ ولت DC برای مدارهای PLC و ۲۲۰ یا ۲۳۰ ولت AC برای مدارهای فرمان کلاسیک هستند. سپس تعداد کنتاکت مورد نیاز و جریان بار را بررسی کنید؛ در بارهای سلفی DC مانند بوبین شیر برقی، جریان مجاز کنتاکت بهطور محسوسی کمتر از مقدار نامی است. در نهایت سوکت مناسب و امکاناتی مانند LED و دکمه تست را انتخاب کنید.
قیمت رله شیشه ای به چه عواملی بستگی دارد؟
قیمت رله شیشه ای به برند، تعداد کنتاکت، نوع و ولتاژ بوبین، جنس کنتاکت و امکاناتی مانند LED، دکمه تست و نشانگر مکانیکی بستگی دارد و سوکت معمولاً جداگانه خریداری میشود. به دلیل نوسانات نرخ ارز، برای اطلاع از قیمت روز و موجودی هر مدل، صفحه همان محصول را ببینید یا برای استعلام قیمت روز با کارشناسان فروش تماس بگیرید.
خرید رله شیشه ای از برق و صنعت شاهین
برق و صنعت شاهین انواع رله شیشه ای و سوکتهای آن را برای تابلوسازان، واحدهای تعمیر و نگهداری و سازندگان ماشینآلات عرضه میکند. برای تعویض رله معیوب، کد درجشده روی بدنه را پیش از خرید رله شیشه ای برای کارشناسان ما بفرستید تا مدل دقیق یا جایگزین همپایه معرفی شود.
سوالات متداول درباره رله شیشه ای
چرا به آن رله شیشه ای میگویند؟
بدنه این رلهها از پلاستیک شفاف ساخته شده و ظاهری شبیه شیشه دارد؛ به همین دلیل در بازار ایران به این نام شناخته میشوند.
آیا رله شیشه ای ۲۲۰ ولت AC را میتوان با ۲۲۰ ولت DC استفاده کرد؟
خیر، بوبینهای AC و DC ساختار متفاوتی دارند و استفاده از بوبین AC در ولتاژ DC باعث داغ شدن و سوختن آن میشود.
آیا رلههای شیشه ای برندهای مختلف روی سوکت یکدیگر نصب میشوند؟
گاهی ابعاد پایهها مشابه است، اما این سازگاری تضمینشده نیست؛ برای اطمینان، رله و سوکت را از یک سری و برند انتخاب کنید.