در هر ماشین صنعتی که اپراتور در کنار قطعات متحرک کار میکند، دکمه توقف اضطراری، دربهای حفاظتی و پردههای نوری باید در لحظه خطر، حرکت ماشین را با اطمینان کامل متوقف کنند. رله پیلز که در بازار ایران با نام «رله حفاظتی پیلز» هم شناخته میشود، دقیقاً برای همین کار ساخته شده است: پایش مطمئن مدارهای ایمنی و قطع قدرت ماشین در صورت بروز خطر یا خرابی. در این بخش از فروشگاه برق و صنعت شاهین، انواع رله ایمنی Pilz آلمان گرد آمده است تا بتوانید مدل مناسب عملکرد ایمنی مورد نیاز خود را انتخاب کنید.
معرفی شرکت Pilz
شرکت Pilz در سال ۱۹۴۸ توسط هرمان پیلز بهعنوان یک کارگاه شیشهگری در شهر اسلینگن آلمان تأسیس شد و در ابتدا تجهیزات شیشهای پزشکی و رلههای جیوهای صنعتی میساخت. در دهه ۱۹۶۰ با مدیریت پیتر پیلز، شرکت به سمت الکترونیک و تجهیزات کنترل صنعتی رفت. نقطه عطف تاریخ Pilz سال ۱۹۸۷ بود؛ زمانی که این شرکت اولین رله توقف اضطراری جهان با نام PNOZ را معرفی و ثبت اختراع کرد. PNOZ بهسرعت پرکاربردترین رله ایمنی جهان شد و امروز نام آن تقریباً مترادف رله ایمنی است. دفتر مرکزی Pilz از سال ۱۹۹۲ در شهر اوستفیلدرن آلمان قرار دارد.
رله پیلز چیست و چه تفاوتی با رله معمولی دارد؟
یک رله معمولی ممکن است بر اثر جوش خوردن کنتاکت یا خرابی بوبین در حالت وصل باقی بماند و هیچکس متوجه آن نشود؛ در مدار ایمنی چنین خرابیای میتواند به حادثه جدی منجر شود. رله پیلز این مشکل را با ساختار افزونه حل میکند: درون آن دو یا چند رله با کنتاکتهای هدایتشده اجباری قرار دارند که یکدیگر را پایش میکنند. اگر یکی از کنتاکتها جوش بخورد، رله دیگر مدار را قطع میکند و دستگاه تا رفع خطا اجازه راهاندازی مجدد نمیدهد.
علاوه بر این، رله پیلز خطاهایی مانند اتصال کوتاه بین کانالهای ورودی و اتصال به زمین را تشخیص میدهد و از طریق حلقه بازخورد، وضعیت کنتاکتورهای خروجی را هم بررسی میکند. به همین دلیل برای مدارهای ایمنی نباید از رلههای فرمان معمولی مانند انواع رله فیندر استفاده کرد؛ این رلهها برای فرماندهی عادی عالیاند، اما ساختار خودپایش رله ایمنی را ندارند.
کاربردهای رله پیلز
رله پیلز برای پایش انواع عملکردهای ایمنی به کار میرود: دکمههای توقف اضطراری، دربها و حفاظهای ایمنی، کنترل دودستی پرسها، فرشهای حساس به فشار و پایش سرعت یا توقف کامل محور. یکی از کاربردهای رایج، پایش پردههای نوری ایمنی است که جلوی ورود دست اپراتور به ناحیه خطر را میگیرند؛ برای انتخاب این تجهیزات، انواع محصولات SICK شامل پردههای نوری و اسکنرهای لیزری ایمنی را هم ببینید.
انواع رله پیلز
رله پیلز سری PNOZ X
سری PNOZ X نسل کلاسیک و پرفروش رله ایمنی Pilz است که بر پایه کنتاکتهای الکترومکانیکی بدون ولتاژ کار میکند. در این سری برای هر عملکرد ایمنی یک رله جداگانه استفاده میشود و عرض مدلها از ۲۲٫۵ تا ۹۰ میلیمتر و تعداد کنتاکتها از ۲ تا ۸ متغیر است. مدل PNOZ X3 یکی از رایجترین مدلهاست که ۳ کنتاکت ایمنی باز، ۱ کنتاکت کمکی بسته و خروجی نیمههادی برای سیگنال وضعیت دارد و برای توقف اضطراری و پایش درب ایمنی به کار میرود.
رله پیلز سری PNOZsigma
سری PNOZsigma نسل جدیدتر و فشردهتر رله پیلز است که عملکردهای بیشتری را در بدنهای باریکتر جمع کرده و بسیاری از مدلهای آن قابل تنظیم هستند. مدلهایی مانند PNOZ s1 و PNOZ s2 برای توقف اضطراری و مدلهای PNOZ s3 تا PNOZ s5 برای توقف اضطراری و دربهای ایمنی به کار میروند و برخی از آنها خروجی تأخیری برای توقف کنترلشده موتور دارند.
کنترلر ایمنی PNOZmulti
وقتی تعداد عملکردهای ایمنی یک ماشین زیاد میشود، بهجای چندین رله جداگانه از کنترلر قابل پیکربندی PNOZmulti استفاده میشود. این کنترلر با نرمافزار گرافیکی پیکربندی میشود، با ماژولهای ورودی و خروجی قابل توسعه است و فاصله بین رلههای ایمنی ساده و کنترلرهای ایمنی بزرگ قابل برنامهریزی را پر میکند.
سیمبندی رله پیلز
در بیشتر مدلهای PNOZ X، ترمینالهای A1 و A2 برای تغذیه، ترمینالهای S11 تا S22 برای دو کانال ورودی (مثلاً دو کنتاکت دکمه توقف اضطراری) و ترمینالهای S33 و S34 برای مدار ریست و بازخورد استفاده میشوند. کنتاکتهای ایمنی خروجی با شمارههایی مانند 13-14، 23-24 و 33-34 مشخص میشوند و کنتاکت کمکی معمولاً 41-42 است.
خروجیهای ایمنی رله معمولاً دو کنتاکتور را بهصورت سری قطع و وصل میکنند تا اگر یکی از آنها جوش بخورد، دیگری قدرت را قطع کند. کنتاکتهای کمکی بسته این دو کنتاکتور در مدار بازخورد رله قرار میگیرند تا در صورت خرابی، ریست ممکن نباشد. برای این کار کنتاکتورهایی با کنتاکت کمکی آینهای مناسباند که در انواع کنتاکتور اشنایدر قابل مشاهدهاند.
نکات مهم در انتخاب رله پیلز
انتخاب رله پیلز باید بر اساس ارزیابی ریسک ماشین انجام شود. ابتدا عملکرد ایمنی و سطح عملکرد مورد نیاز (PL) طبق استاندارد EN ISO 13849-1 یا سطح SIL طبق IEC 62061 را مشخص کنید. سپس تعداد و نوع ورودیها (تککاناله یا دوکاناله، با یا بدون تشخیص اتصال کوتاه بین کانالها)، تعداد و ظرفیت کنتاکتهای ایمنی، نیاز به خروجی تأخیری، ولتاژ تغذیه و نوع ریست (دستی پایششده یا خودکار) را بررسی کنید. ریست دستی پایششده در بیشتر کاربردها ایمنتر است، چون ماشین پس از رفع خطر خودبهخود راه نمیافتد.
قیمت رله پیلز به چه عواملی بستگی دارد؟
قیمت رله پیلز به سری محصول، تعداد و نوع کنتاکتهای ایمنی، وجود خروجی تأخیری، ولتاژ تغذیه و امکانات پایش بستگی دارد. مدلهای ساده PNOZ X و PNOZsigma برای یک عملکرد ایمنی اقتصادیترین گزینهاند و کنترلرهای PNOZmulti با ماژولهای توسعه، هزینه بیشتری دارند اما در ماشینهای پیچیده جایگزین چندین رله میشوند. به دلیل نوسانات نرخ ارز، برای اطلاع از قیمت روز و موجودی هر مدل، صفحه همان محصول را ببینید یا برای استعلام قیمت روز با کارشناسان فروش تماس بگیرید.
خرید رله پیلز از برق و صنعت شاهین
برق و صنعت شاهین رلههای ایمنی Pilz را برای سازندگان ماشینآلات، تابلوسازان و واحدهای تعمیر و نگهداری عرضه میکند. برای تعویض یک رله معیوب، کد کامل روی بدنه (مانند PNOZ X3 774318) را برای کارشناسان ما بفرستید تا مدل دقیق یا جایگزین مناسب پیش از خرید رله پیلز معرفی شود. اگر برند دیگری را برای مقایسه در نظر دارید، قیمت رله ایمنی زیمنس 3SK1111 را هم ببینید. برای آشنایی با جایگاه این قطعه در کنار سایر اجزای تابلو هم مقاله انواع تجهیزات تابلو برق صنعتی را مطالعه کنید.
سوالات متداول درباره رله پیلز
رله پیلز رله حفاظتی است یا رله ایمنی؟
از نظر فنی، رله پیلز یک رله ایمنی (Safety Relay) است که از انسان و ماشین در برابر حرکات خطرناک محافظت میکند. در بازار ایران به آن رله حفاظتی هم میگویند، اما نباید آن را با رلههای حفاظت شبکه برق مانند رله اضافه جریان یا ارت فالت اشتباه گرفت.
آیا میتوان رله پیلز را با چند رله معمولی جایگزین کرد؟
خیر. مدار ساختهشده با رلههای معمولی ساختار خودپایش و گواهی ایمنی رله پیلز را ندارد و خرابیهای پنهان آن تشخیص داده نمیشود؛ این کار از نظر استانداردهای ایمنی ماشینآلات قابل قبول نیست.
رله پیلز PNOZ X3 چند کنتاکت دارد؟
این مدل ۳ کنتاکت ایمنی باز، ۱ کنتاکت کمکی بسته و خروجی نیمههادی برای ارسال وضعیت به PLC دارد و در نسخههایی با تغذیه ۲۴ ولت DC و ۲۳۰ ولت AC عرضه میشود.